http://nguyenbatrinh.com/hinhanh/nguyenbatrinh-baner-tet2014.jpg
Trang chủ Hội Họa Chi tiết
Tác phẩm đă xuất bản
Một ngày cho trăm năm
Video Clips
Khách ghé thăm


Thị xă của những người từng một lần chết

Thị xã của những người đã từng một lần chết

 

 

        Khi nói thị xã của những người đă  từng chết,  thường khiến ta nghĩ đến những nghĩa trang xinh đẹp sang trọng mà người chết thường là thân nhân của những kẻ giàu có. Họ muốn tỏ lòng thương tiếc người quá cố thật sự, mà cũng có thể đó là cách để người sống phô trương sự giàu có của mình. Biết đâu người nằm dưới lòng ngôi mộ có lối kiến trúc như một đền đài tráng lệ thu hẹp kia, lúc sống lại bị con cái ghẻ lạnh, có khi còn bị bỏ đói nữa là đằng khác. Ôí có nhiều nguyên nhân để người ta đổ tiền của ra để xây một ngôi lăng mộ cho thật hoành tráng. Mà biết đâu số tiền bỏ ra xây cất chỉ bằng  một phần trăm phần ngàn số tiền thu lại được… Nhưng mà thôi. Tôi không nói đến cái thị xã kiểu đó. Cái thị xã tôi nói ở đây là thị xã của những con người sống thực sự và họ là những người thực sự đã trải qua một lần tưởng như đă  chết. Có người được moi lên từ đống gạch vụn. Có người được đem về từ nhà xác sau khi bệnh viện hoặc trạm xá nào đó đã lập giấy chứng tử. Có người đã thấy tận mắt người nầy đã bị nổ tung trong một chiếc xe bị trúng mìn. Nhưng giờ thì người ấy vẫn còn sống sờ sờ ra đó. Vậy thì gọi thị xã nầy là gì? Cái thị xã có đến trên mười ngàn người chết trong vòng ba tháng ấy! Tất nhiên không có sự thống kê người chết nào  trên thế giới mà chính xác cả. Có người chết đã qua mấy cái giỗ lại lù lù trở về. Có kẻ đã chết mười đời tu huýt mà người thân vẫn nhận tiền lương tháng đều đặn. Đấy là chưa kể những người còn sống lồ lộ trước mắt mà thực sự tâm hồn họ đã bị giết chết do hoàn cảnh nghiệt ngã nào đó.

 Tôi trở về thăm thị xã của những con  người như thế. Trong đó có một người thân thương nhất của đời tôi.

       Tôi nhớ không sai ngày tôi rời xa thị xã nhỏ ấy, nơi tôi sống qua tuổi học trò của mình, đến nay là đã trên hai mươi năm. Không có gì khó, vì quê tôi chỉ cách thị xã chưa đày mươi cây số và ngày đó tôi cùng bà con thị xã rời quê hương mình trong cảnh trên đầu thì đạn vãi như mưa, dưới chân thì ngổn ngang xác chết của người chạy loạn. Trong sóng người giẫm đạp lên nhau mà chạy đó có người tôi yêu. Một nữ sinh nhỏ hơn tôi hai lớp của trường trung học thị xã. Trường trung học NH. Ra đi như thế có muốn quên, và tôi đã bao lần muốn quên, nhưng  quên sao được. Tôi bay đi  như con chim bị bão lùa. Quay cuồng, vùi dập, xác xơ. Mấy mươi năm sau lại quay về. Trong lòng nguyên vẹn những thương tích. Cùng với mặc cảm của người vô tình bạc nghĩa. Đi chi mà đi dữ rứa. Một người bà con đã vịn vai tôi khóc khi thấy tôi trở về.

Từ thành phố nơi tôi đang sinh sống, về quê chưa đầy mấy tiếng tôi đă vội vã lên thăm thị xã với hy vọng mỏng manh sẽ gặp lại vài người thân yêu cũ. Tất nhiên nếu họ c̣n sống sót.

 

-Xin lỗi, chị cho tôi hỏi, chị ở đây đã lâu chưa?                              

Người đàn bà ngôi ở ngưỡng cửa đang cho đứa bé ăn, nghe hỏi nhìn ra.

-Lâu rồi, có chuyện gì không anh?

-Tôi muốn hỏi con đường Quang Trung trước bảy lăm giờ là đường nào hả chị?

-Đường anh đang đứng đấy.

-Vậy thì bến xe thị xã hồi đó ở đâu?

-Tới đằng kia rẽ trái.

Tôi ngoảnh lại phía sau lưng, bên kia đường là một dãy nhà san sát. Mấy cái nhà cấp bốn như bị mấy ngôi nhà lầu kẹp chặt không thể vùng vẫy. Bán tín bán nghi tôi hỏi lại:

-Chị ở đây lâu chưa.

Chị cũng trả lời như lúc năy:

-Cũng lâu rồi.

-Trước hay sau bảy lăm.

-Sau. Vợ chồng tôi đều là thương binh. Sau giải phóng được nhà nước cấp ngôi nhà nầy. Người đàn bà thở ra: Cả hai vợ chồng tôi chết đi sống lại giờ mới được được cấp ngôi nhà nầy đây anh à.  Anh hỏi ai?

-Nhà một người bạn gái trước bảy lăm. Tôi nhìn quanh và nói - Nếu đây là đường Quang Trung và bến xe phía bên đó thì nhà người ấy chắc cũng là một trong mấy cái nầy.

Người đàn bà lắc đầu cười:

-Khi chúng tôi đến đây thì chẳng còn nhà cửa gì cả. Xe ủi đã san bằng để phân lô lại. Nhà nầy tôi xây năm… Người đàn bà nhìn lên phía trên bậu cửa có đúc hàng số ghi năm xây cất.

Tôi chào người đàn bà rồi lửng thững bước đi. Cảnh cũ chẳng còn, người xưa cũng mất. Tôi không còn tâm trạng để dạo quanh tham quan nơi chốn mà trước đây lòng cứ thiết tha mong có một ngày trở lại.Tất cả đã hoàn toàn xa lạ.

-Anh gì đó ơi!

Tôi quay lại. Người đàn bà lúc nãy bước ra đường gọi vói theo.

-Có gì không chị?

-Cách đây năm nhà, người đàn bà chỉ tay hướng tôi đang đi, nói: Nhà của chị Ba, trước giải phóng là người của khu phố nầy. Anh đến đó hỏi thăm thử.

Tôi gõ cửa, một cô gái có lẽ mới qua tuổi học sinh chưa lâu  bước ra.

-Chú hỏi ai?

-Chú có chút việc muốn hỏi thăm chủ ngôi nhà nầy.

-Chú đợi cháu đi gọi dì cháu.

Cô gái chạy lui nhà sau.

Một người đàn bà bước ra. Tôi không đoán được tuổi vì phía mặt bên trái của người đàn bà có vài vệt nám mầu đỏ hẩm, da láng căng. Có lẽ bà ta đã phải trải qua một cơn cháy bỏng khá nặng. Một cái sẹo tuy không lớn nằm sát dưới cằm cũng đủ làm môi dưới của người đàn bà biến dạng để khó ai có thể nhận ra nét vẻ thời con gái của người đàn bà. Chỉ còn lại đôi mắt với hàng mi cong vút và chiếc mũi thẳng đủ để cứu vớt khuôn mặt người đàn bà lại cho có vẻ dễ coi. Chắc chắn người đàn bà nầy có một thời xuân sắc. Trên tay đang bưng li nước, người đàn bà hỏi:

-Anh hỏi ai? Giọng bà khản đặc.

-Xin lỗi chị ở đây từ trước bảy lăm phải không?

-Dạ.

-Cũng ở trong ngôi nhà nầy?

-Làm gì còn ngôi nhà nào trước bảy lăm! Anh muốn tìm cái gì đó trước bảy lăm thì chỉ nước đào đất lên. Nói xong người đàn bà chăm chăm nhìn tôi. Có phải do mắt bà nhìn tôi không rõ chăng.

-Tôi muốn hỏi thăm một người. Trước cũng ở quanh quẩn đâu đây, gần bến xe thị xã. Người đàn bà gật đầu. Cái gật đầu xác nhận có cái gì đó trong câu nói của tôi là đúng, khiến tôi phấn khởi.

-Vậy anh hỏi ai?

-Hồng. Cô Nguyễn thị Hồng. Những năm bảy mươi cô ấy còn là nữ sinh trường trung học NH.

Tôi để ý thấy bàn tay người đàn bà cầm chiếc li bỗng nhiên run run như không có khả năng cầm chặt một vật gì. Tôi hốt hoảng kêu lên khi bà ta buông chiếc li rơi xuống đất. Một tiếng xoảng nước bắn tung tóe. Cô cháu ở dưới bếp chạy lên. Gọi lớn:

-Có sao không dì?

Người đàn bà lắc đầu rồi quờ quạng  tìm chiếc ghế đẩu bên cạnh ngồi xuống. Tôi thảng thốt hỏi:
-Chị có sao không ?

Người đàn bà lại lắc đầu chỉ tay vào chiếc ghế còn lại có ý mời tôi ngồi. Đứa cháu vừa nhặt mảnh vụn vừa nói:

-Không sao đâu chú, lâu lâu có chuyện gì căng thẳng trong nhà dì cháu vẫn thường hay như vậy. Chỉ vài phút thì hết thôi.

Người đàn bà nhìn ra đường đôi mắt không tập trung. Giọng chưa hết cơn run rẩy

-Khi nãy anh hỏi cô Nguyễn thị Hồng phải không? Anh là gì của cô ấy.

Đáng lẽ thấy sức khỏe suy sụp của người đàn bà tôi nên khuyên chị ta vào nghỉ, nhưng khi  nghe bà nhắc tên Hồng, tôi không tự chủ được vội chụp lấy hỏi.

-Tôi là bạn của Hồng thời trung học. Chị biết cô Hồng?

Người đàn bà hỏi lại:

-Chỉ là bạn thôi sao? Làm thinh một lát  rồi bằng thứ giọng lạnh như nước đá người đàn bà nói:

-Hồng chết rồi. Chết trong cuộc chạy loạn năm bảy hai.

Người đàn bà  nh́n hướng ra đường cái đôi mắt như vô hồn.

-Chị biết chính xác chứ.

-Chính xác. Sao, sau mấy mươi năm mới trở lại tìm? À mà chỉ bạn học thôi. Tình cờ đi qua rồi ghé hỏi thăm thôi. Người đàn bà như tự nói với chính mình, rồi lặp lại:

-Nguyễn thị Hồng chết lâu rồi.

Tôi thấy có giải thích cho người đàn bà hiểu rằng tôi yêu và thương nhớ  Hồng mấy mươi năm qua như thế nào cũng chẳng ích chi. Bây giờ tôi chỉ muốn biết một điều là  người đàn bà trước mặt mình  có biết đích xác là Hồng đã chết chưa.

-Chị thấy tận mắt cái chết của Hồng hay chỉ nghe người ta kể lại?

Vẫn lạnh băng, giọng người đàn bà như thoát ra từ một xác ướp cách đây đã hàng trăm năm:

-Tận mắt.

Bất chợt tôi nhận ra có một cái gì đó của sự sống  thoáng hiện trong ánh mắt vô hồn  người đàn bà . Chỉ một thoáng thôi rồi trở lại vẻ không thần sắc.

-Chị có mệt lắm không? Nếu mệt thì chị vào nằm nghỉ. Tôi cảm ơn chị đã cho tôi biết cái tin vừa rồi

-Anh không muốn biết cặn kẽ cái chết của người bạn anh sao? Vậy thì xin phép tôi vào nghỉ.

-Dạ rất muốn nhưng ngại chị  còn mệt.

-Không sao.

Giọng  nói của người đàn bà chậm rãi có khi như muốn hụt hơi, kể lại tình hình hỗn loạn lúc bấy giờ. Mỗi lần  thế tôi ái ngại:

-Chị mệt lắm không?

Người đàn bà lại lắc đầu, kể tiếp:

-Gia đình tôi và gia đình cô ấy cùng định leo lên một chiếc xe quân sự lúc di tản. Nhưng Hồng không nhảy lên kịp phải bám vào chiếc xe sau. Chạy được chừng vài cây số đến quá Long Hưng thì tôi nghe một tiếng nổ dữ dội và thấy xe của Hồng phía sau bốc cháy...Người đàn bà ngưng kể. Tôi cũng lặng người không hỏi gì thêm.

Kể đến đây hình như nỗi thống khổ đã đánh thức  đôi mắt người đàn bà khôi phục thần sắc trở lại. Chợt người đàn bà  quay sang nhìn tôi. Không biết trong ánh mắt nhìn của chị có cái gì đó làm tôi hốt hoảng. Tôi định tâm và tự nhủ có lẽ do mình quá xúc động vì cái chết của Hồng. Chợt người đàn bà vịn ghế đứng dậy và nói:

-Trước lúc chạy lui bám xe sau, Hồng ném cho tôi cái xách nhờ mang hộ. Trong đó tôi còn giữ cái nầy. Người đàn bà bỏ vào phòng. Lát sau chị liểng khiểng bước ra, trên tay cầm một mảnh giấy gì đó như là tấm ảnh. Người đàn bà chìa ra trước mặt tôi và nói:

-Anh xem có phải Hồng nầy không.

Nhìn kỹ . Hồng! Đúng là Hồng. Tôi không quên tấm ảnh nầy. Tôi và Hồng chụp trước cổng trường NH dưới gốc cây dương liễu. Đó là cuối năm Hồng học lớp đệ tam. Tôi quay sang người đàn bà dịnh nói- Đúng là Hồng chị ạ. Nhưng tôi không nói được. Sau cái cảm giác thảng thốt là một nỗi buồn nhào trộn với nỗi tuyệt vọng: Vậy là Hồng đã chết thật rồi. Một chặp thật lâu tôi mới mở miệng được.Tôi nói với người đàn bà:

-Nếu được chị cho tôi xin tấm hình nầy.

Người đàn bà vẫn nhìn ra ngõ:

-Không. Đó là một kỹ niệm đau buồn đối với tôi. Cuộc đời thật kỳ lạ. Đôi khi con người ta sống được cũng nhờ biết giữ trọn vẹn cho mình những kỷ niệm đau buồn đấy anh ạ.                     Thấy người đàn bà đã quá mỏi mệt, tôi phải chào từ giă với một cảm giác thật kỳ lạ giống như khi phải xa một cái gì đó thật thân thuộc mà mình không còn có quyền giữ riêng cho mình nữa.

    Tôi không đi xe ôm, muốn tản bộ một mình  cho hết con đường, trước đây là đường Quang Trung mà tuổi thơ tôi hàng ngàn lần qua lại. Trong lòng chẳng buồn hỏi thăm ai một điều gì nữa.

Đi qua khỏi trường Trung học Phổ thông thị xã. Rẽ trái, tôi mường tượng ra vị trí ngôi trường NH, một thời tôi và Hồng đã học trung học ở đó. Nó phải cách chỗ tôi đang đi chừng năm trăm mét nữa. Và tất nhiên tôi cũng biết ngôi trường đó giờ cũng đã chôn sâu dưới mặt đất. Nhưng đến khúc đường  mà tôi đinh ninh  là vị trí ngôi trường xưa thì thấy nhà cửa hai bên cũng mọc san sát nhau.

Đành phải hỏi thăm thôi. Tôi ghé vào ngôi nhà bên đường:

-Anh cho tôi hỏi thăm, anh ở đây lâu chưa?

-Lâu, ý anh muốn hỏi là mấy năm?

-Tôi muốn hỏi ngôi trường  Trung học NH trước bảy lăm giờ ở đâu?

-À, chỗ đó bây giờ là Trường trung học thị xã mà anh mới đi qua đấy.

-Anh có nhầm không?

-Sao lại nhầm! Tôi là học sinh lớp đệ thất  đầu tiên của trường NH đây.

Kỳ lạ thật. Tôi tự nhủ. Tôi nói:

-Vậy mà tôi cứ nghĩ tất cả những gì của cái thị xã bất hạnh nầy trước năm bảy lăm đều đã chôn vùi dưới mặt đất.

-Nghĩ vậy thì có gì sai đâu. Tôi cũng được người ta moi lên từ dưới mặt đất đây. Mà sao lại gọi thị xã nầy là thị xã bất hạnh? Thị xã anh hùng nhất nước đấy chứ. Anh cứ nghĩ trên mười ngàn người chết trong vòng ba tháng cũng vì giành giật cái mảnh đất mấy hec ta nầy.

 Nói xong đôi môi của người đàn ông như bị co rút lại trong cái dáng vẻ khó biết là người nói muốn khóc hay muốn cười.

 -Anh ở đâu mới đến hả? Chắc cũng là học sinh cũ của trường NH phải không?

-Dạ. Xin chào anh.

Tôi trở lại Trường trung học phổ thông thị xã. Anh giáo viên trẻ giới thiệu cho tôi vị trí của trường NH. Chỗ nầy trước kia là cổng, phía đó là dãy lầu hai tàng… Tôi lắc đầu tỏ ra không hiểu nổi và xót xa với ý nghĩ rằng có lẽ vài trăm năm  sau người ta mới đào lớp đất tôi đang đứng đây để tìm hiểu về những sự thực được vùi lấp  dưới đấy  mà tôi là người  cùng thời lại chẳng biết một điều gì .

-Chú ở nước ngoài mới về?

Tôi gật đầu. Dù tôi không phải ở nước ngoài về. Bạn đừng hiểu nhầm. Chỉ vì  tôi thấy xấu hổ: Mình ở trong nước mà phải đợi  đến mấy mươi năm sau cơn khói lửa mới trở về tìm tin tức những người thân yêu cũ. Hỏi còn tình nghĩa chỗ nào nữa mà trở về! Nhưng tôi có hoàn cảnh và tâm sự của riêng tôi.

                   Ngoài việc tìm kiếm  tin tức của  Hồng ra, tôi còn một điều tâm niệm nữa là tìm một thằng bạn thuở trung học. Quê nó trước kia thuộc ngoại vi thị xã nhưng nghe nói bây giờ đã nằm trong vùng quy hoạch thị xã mới. Thuở đi hoc tôi cũng thỉnh thoảng đạp xe đến nhà nó. Ăn cơm ở nhà nó mấy lần. Đường tới  xóm cũ bây giờ tôi chỉ nhận ra được mỗi  chiếc cầu đúc, còn tất cả đã đổi khác.  Tôi tìm hỏi những đứa trẻ. Cuối cùng phải đến mấy đứa tôi mới chộp được một thằng cu đang chạy xe đạp liếng thoắng ngược hướng về tôi. Chắc là nó  tưởng tượng đang lái xe con hay xe tải gì đó. Hai chân đạp vù vù hai tay không ngớt bẻ  trái phải.

-Nầy cậu bé. Tôi đưa tay ra chận thằng cu lại. Nó hảm thắng gấp quá nên bánh xe sau trượt một  đoạn mới dừng lại trước mặt tôi.

- Cho chú  hỏi một chút. Ở khu nầy cháu biết có người nào cỡ tuổi chú  mà tên Hoạt không?

Thằng bé im lặng suy nghĩ một đỗi.

-Dạ có, chú Năm Hoạt phải không? chú ấy chết rồi.

-Chú Hoạt chết rồi sao. Nhà chú ấy ở đâu cháu dẫn chú đến thăm một chút được không?

-Chú  theo cháu. Đứa bé vui vẻ dẫn xe đi bộ cùng tôi.

-Nhà chú Hoạt ở đường nào để chú chở đi.

-Gần  tượng đài.

Nhà thằng bạn hồi đó  tôi nhớ, có ở bên tượng đài nào đâu. Rồi nghĩ ra mình ngớ ngẩn thật, giờ thì ở đâu mà chẳng có tượng đài. Theo tay cậu bé chỉ tôi lai nó và đạp gấp rút. Tôi bảo cậu bé   

 - Đi nhanh một chút, chú phải về ga cho kịp chuyến tàu chiều.

- Về đâu?

-Vào thành phố

-Thành phố đó xa không?

-Xa lắm phải đi tàu mất gần một đêm một ngày.

 Đi quanh co một chặp, đứa bé bảo dừng lại  trước một ngôi nhà đúc có vẻ như mới xây.

-Nhà chú Hoạt đó. Nói xong đứa bé đạp xe vù chạy.

Một cậu con trai lớn hơn thằng bé khi nãy một chút trong nhà đi ra hỏi:

-Chú hỏi ai ?

-Chú muốn hỏi nhà chú  Hoạt.

-Dạ cháu là Hoạt đây. Chú hỏi gì?

Tôi chưng hửng. Thằng bé bảo đây là nhà chú Hoạt cỡ tuổi mình đã chết rồi kia mà.                                                                                                     -Có lẽ chú nhầm, thôi chào cháu.

        Lúc trở về đi qua thị xã sao tôi lại muốn đi bộ qua con đường Quang Trung một lần nữa. Đi nhưng giờ thì không tìm ai cả. Hồng đã chết. Đường phố chẳng còn ai quen. Rồi nghĩ lại người đàn ông được người ta moi lên từ dưới đất mà tôi gặp ban sáng. Trong chiến tranh  nhiều chuyện phi lí đều có thể trở thành có lí. Vậy thì biết đâu Hồng chưa chết trong chuyến xe định mệnh kia và đang sinh sống tại một nơi nào đó. Ý nghĩ ấy thôi thúc tôi tìm hỏi một lần nữa dù không mấy hy vọng.

  Hỏi mấy nhà gặp toàn người lạ. Hầu hết họ đều nói giọng Bắc. Điều đó có nghĩa là họ là cán bộ mới được cấp nhà sau nầy. Cuối cùng cũng gặp được một bà cố cựu ở đường nầy, trạc hơn tôi năm bảy tuổi. Bà khẳng định:

-Ai bảo cô Hồng chết trên xe? Cô Hồng đang sống  ở ngôi nhà 120 đấy, anh đã đến đó hỏi chưa?

Tôi nói:

-Không phải. Tôi đã vào hỏi thăm chị ấy rồi. Chị Ba ấy trước đây là bạn của cô Hồng.

-Nói nghe lạ.Vậy thì tôi không biết.

 

        Tôi lên chuyến tàu  năm giờ chiều để về thành phố. Lên tàu rồi nhưng tôi vẫn đứng ở cửa lên xuống. Tôi muốn nhìn thấy thị xã một lần cuối trước khi tàu chuyển bánh. Trong đầu tôi lại hiện về hình ảnh những người tôi đã tìm gặp và những câu nói lạ lùng của họ. Vợ chồng tôi chết đi sống lại mấy lần  mới được cấp ngôi nhà nầy… Tôi cũng được người ta moi từ dười đất lên… C̣n chuyện nầy nữa, người đàn bà tên Ba trong ngôi nhà số 120  th́ khẳng định thấy Hồng đă chêt và có chứng cứ rơ ràng, mà bà già nọ lại bảo chủ ngôi nhà đó là  Hồng. Vậy th́ người đàn bà mặt nám  đó là ai mà có được tấm hình của Hồng. Tất cả  đều có vẻ hư hư thực thực. Và rồi tôi nhớ lại câu nói của người đàn bà mặt nám: Đôi khi con người ta sống nổi cũng nhờ biết giữ gìn trọn vẹn những kỷ niệm đau buồn. Câu nói nầy có ý nghĩa như thế nào?

Một tia sáng lóe lên trong đầu tôi. Đồng thời cùng lúc với tia lóe sáng  ấy, cây cối nhà cửa trước mắt  tôi  lao nhào vun vút. Một tiếng thét đâu đó mơ hồ át đi trong tiếng rít của bánh tàu. Và khi tôi có cảm giác đầu mình chạm mạnh vào một cái gì đó cứng lắm thì tiếng rít của bánh tàu bỗng âm vang nghe như tiếng ai gào:

           đừng xa… đừng xa… đừng xa… …

Nguyễn Bá Tŕnh

Viết nhân một chuyến về thăm lại Quảng Trị. Tháng 7 năm 2011

 


Sáng tác mới
Bức tranh làng c̣
Người trả nợ kiếp trước
Viên bi khế màu vàng
Hăy tin đi, đó là đứa trẻ!
Ở phía ánh sáng
Giao mùa
Những bông hoa cho ngày Tám tháng Ba
Thầy cô giáo và những người có tuổi vĩnh cửu
Câu cuối cùng của một cuốn nhật kư
Câu chuyện bên bờ My Lăng
Liên kết Website


Copyright © by nguyenbatrinh.com 2014, All rights reserved. - Nguyễn Bá Tŕnh - DĐ 01665094339 - Email: bichlien101046@yahoo.com.vn
Thiết kế và phát triển bởi Huynhduc Media