http://nguyenbatrinh.com/hinhanh/nguyenbatrinh-baner-tet2014.jpg
Trang chủ Hội Họa Chi tiết
Tác phẩm đă xuất bản
Một ngày cho trăm năm
Video Clips
Khách ghé thăm


Câu chuyện bên bờ My Lăng

Tôi dừng lại trước cổng  Công ty K.A, một công ty chuyên sản xuất và chế biến các mặt hàng nông nghiệp của huyện An Nhơn. Phaỉ nói cho rơ là tôi đang đi liên hệ xin việc làm cho một đứa cháu gái. Xin cho cháu vào công ty chủ yếu là để nó học được một cái nghề. Đứa cháu ngoại đầu của tôi, vừa tốt nghiệp lớp mười hai năm vừa rồi. Người ta quen gọi vậy thôi, chứ thực ra học xong lớp mười hai th́  nghề ngỗng ǵ  đâu mà tốt với  nghiệp. Số học sinh lứa tuổi như nó do các trường Trung học Phổ thông đào tạo ra hằng năm ở huyện nầy  cũng ngót nghét  cả ngàn em. Vào Đại học, vào Cao đẳng, Trung cấp, công lập  cũng như tư thục, cũng  được một trăm. Có năm được mùa thi,  cũng lên đến trăm hai hoặc trăm rưởi. Một số cháu  thuộc con em gia đ́nh có nghề ngiệp truyền thống  th́ họ cho con cái vào phụ nghề. Số c̣n lại trở thành những cô tú cậu tú thất nghiệp lang thang.                


    Cũng may kể từ khi khu công nghiệp huyện mở ra, đă thu hút gần hết số lao động trẻ và có kiến thức phổ thông nầy. Chiều chiều sau năm giờ, đứng ở các ngả ba, ngả tư ngắm nh́n ḍng người  đông nghẹt, những  thanh thiếu niên từ các trường học, các nhà máy  tỏa ra mới thấy được một sức sống đang trỗi dậy ở cái thị trấn nửa công nghiệp nửa nông nghiệp nầy, có tầm vóc như thế nào. 


- Bác  t́m ai ở đây?


Thấy tôi đứng tần ngân chưa dứt khoát bước hẳn vào khuôn  viên công ty, anh bảo vệ hỏi.


- Không, tôi định vào gặp giám đốc định xin việc cho đứa cháu ấy mà. Sáng nay có giám đốc ở nhà không anh?


- Bác có được giám đốc hẹn gặp sáng nay không?


- Không, tôi chưa gặp giám đốc lần nào.


- Phải hẹn trước mới gặp giám đốc được bác à. Mấy ngày cuối năm bận rộn lắm. Họp hành luôn thôi . Sáng nầy giám đốc  đang chủ tŕ cuộc họp trên hội trường kia ḱa.-Anh bảo vệ chỉ tay lên tầng lầu một. Nh́n lên tôi thấy pḥng họp đèn sáng trưng, dù trời se se nhưng vẫn thấy bóng mấy  chiếc quạt trần quay tít.


- Mấy giờ mới nghỉ họp anh biết không?


- Dạ không rơ nữa, có khi họp đến mười hai giờ mới xong.


 Nh́n đồng hồ đă gần mười một giời. Tôi nghĩ đợi cũng được thôi, nhưng liệu gặp ông giám đốc ở giờ đó có thích hợp cho việc xin xỏ không đây! Cả đời tôi chưa hề quỵ lụy xin xỏ ai việc ǵ cho ḿnh bao giờ. Nhưng kể từ khi có con có cháu th́ chuyện chầu chực ở các cơ quan, chuyện năn nỉ ỉ ôi cũng tập cho tôi quen dần. Quen có nghĩa là làm được cái  việc mà hồi c̣n thanh niên ḿnh chúa ghét. Th́ ra người già là như thế đó. Thôi đă gắng được nhiều rồi th́ gắng thêm một chút nữa cũng chẳng sao. Ḿnh mà đ̣i được giám đốc hẹn gặp th́ c̣n khuya. Nghĩ vậy tôi nói với người bảo vệ:


- Tôi sẽ đợi thêm nửa giờ nữa.


- Tùy bác thôi, nhưng giám đốc ra khỏi pḥng họp là leo lên xe con đi liền à. Bác vào ngồi đây đợi kẻo lạnh.


    Tôi có thói quen khi đợi một việc ǵ hay đợi một ai đó, tôi không bao giờ ngồi canh kim đồng  hồ từng phút một, mà tập trung suy nghĩ về một điều ǵ đó cho hết thời gian. Chẳng hạn, nghĩ  một bài toán khó, ư một bài thơ chưa được rơ, hoặc  một loài cây cỏ nào đó. Không  đi nữa th́  suy nghĩ về một vấn đề ǵ đấy trong cuộc sống. Đại loại như vậy. Hiện giờ tôi đang nghĩ về đám hoa ti gôn hoang dă  mọc trên g̣ trước mặt tôi. Ṇ đang cuốn hút sự chú ư của tôi. Cũng như những loài hoa khác, ti gôn nở vào mùa nắng ấm. Thế nhưng giờ đă là thời tiết cuối đông mà vẫn c̣n một vài bụi nở đầy hoa. Có lẽ do ảnh hưởng bởi sự thay đổi thất thường của khí hậu.


     Một  phần đất cùa cụm công nghiệp huyện An Nhơn trước đây nằm trên một g̣ hoang. Đă nói là g̣ hoang th́  ai cũng tưởng tượng ngay đây là khoảnh đất lồi lơm mọc đầy cỏ dại, với sự góp mặt của vài loại gai như mắt mèo, cỏ ngủ. Đó là những loại cây có gai từ gốc đến ngọn, ngay cả những nhánh mới đâm  lá non cũng có gai. Dù không đến đổi khiến  người ta thấy dễ sợ, nhưng cũng làm ta khó gần gũi. Bởi không ai đụng tay vào nó, dù có khéo léo đến mấy, cũng không khỏi bị chúng cào xước. Nếu chỉ h́nh dung như vậy thôi  th́ đấy là một trong những thiệt tḥi cho khu đất hoang nầy. Đất sẽ hỏi sao ta không kể đến những cụm hoa tigôn! Trời ơi, đẹp thế mà sao không kể nhỉ! Đúng vậy, không ai để ư rằng, nói đến hoa tigôn, không phải nói đến xứ lạnh Đà Lạt mà phải nói đến những cồn hoang của huyện An nhơn.Vào những chiều  nhạt nắng, thời tiết cuối xuân, hoa tigôn nở rộ trên các khu đất hoang. Đủ loại: Tigôn hồng thắm, tigôn trắng non, tigôn hồng nhạt, quấn quưt lấy nhau tràn lan mặt đất. Những dây hoa ti gôn vươn lên những cái ṿi cong cong bám đầy nụ, lắt lay trước ngọn gió nồm nhẹ thổi. Làm sao tả hết vẻ đẹp của nó!


  Những năm gần đây vườn hoa ti gôn thiên nhiên ấy đă biến thành vùng của một cụm công nghiệp. Nhà máy chế biến thức ăn gia súc. Nhà may công nghiệp. Nhà máy giày da…đă tạo công ăn việc làm cho gần cả ngàn lao động . Một vài cơ xưởng, nhân viên quản lí có tŕnh độ đại học cũng được đào tạo từ các lớp Đại học tại chức, tổ chức ngay tại địa bàn huyện, và  được liên két với các trường đại học lớn trong cả nước. Kể từ ngày cụm công nghiệp mọc lên ở đây th́ hoa tigôn đă  sẵn sàng  nhường phần đất của ḿnh cho sự phát triển và thịnh vượng của những con người cùng chung quê hương với chúng. Những nhà máy cỡ nhỏ, cỡ vừa phun khói suốt ngày không ngừng sản xuất. Đường sá mở rộng. Cầu Trường Thi vươn ḿnh qua  ḍng sông, hănh diện  nh́n xuống băi cát trắng xóa với  ḍng nước  xanh  trong, bao đời tưới tiêu cho vựa lúa An Nhơn ( mà cũng là mối đe dọa cho cho bà con trong mùa mưa lũ, khi chiếc cầu đúc nầy chưa được  xây dựng) Trong thời điểm ấy, hoa tigôn biết ḿnh phải làm ǵ. Chúng khiêm tốn rủ nhau đến  nở dọc theo hai bên  đừơng xe lửa nối liền Nam- Bắc, để  vẫy tay chào mừng du khách đi qua, như mời gọi ai đó có dịp nên trở lại ghé thăm vùng quê hương  yêu  dấu nầy một lần nữa.


Từ khu công nghiệp qua khỏi đường ray xe lửa hơn nửa cây số là gặp ḍng sông Trường Thi. Một nhánh của ḍng sông Kôn chảy về ngả Thạnh Ḥa.


   Nói đến sông Trường Thi th́ không thể không nhắc đến Bến My Lăng, tên một bài thơ nổi tiếng của một nhân vật văn hóa của đất An Nhơn: Nhà thơ Yến Lan.


  Bài thơ không những là một áng thơ hay mà c̣n để lại một một điều bí mật  trong thi ca Việt Nam. Bí mật  đó nằm trong hai từ My Lăng. Tác giả bài  thơ đă không giải thích tường tận ư nghĩa nầy cho hậu thế. Phải chăng nhà thơ Yến Lan muốn để dành nguyên vẹn điều bí mật đó lại như một nét  đặc trưng của bài thơ, vốn mang nhiều h́nh ảnh và tâm trạng của những con người  bí ẩn: Cả ông  lái đ̣ lẫn khách qua sông. V́ thế, nếu ai đó t́m cách  lí giải rằng Bến My Lăng chính là bến Trường Thi, th́ họ giải thích thế nào về khách qua sông và ông  lái đ̣? Hai con người đó là hai loại người nào trên cơi đời nầy mà ḱ bí vậy? Khách là một chàng kỵ mă , nhúng đầy trăng màu áo ngọc lưu ly.Trong lúc khách đang  gọi đ̣ run rẩy cả ngành trăng th́ ông lái lại say trăng. Người trần tục th́ chỉ say nắng,có ai say trăng bao giờ. Đó chỉ là cách ông lái từ chối đón khách mà thôi. Ông lái đă  không chịu đón chàng kỵ mă qua sông mà lại c̣n đợi một người khách nào đó, đợi đến  suốt bao trăng. Người khách nầy là ai vậy? Hoàn toàn bí mật!


-Bác ơi, băi họp rồi. Đó, đó! Cái cô mặc áo mầu vàng vàng  là giám đốc đó.


Th́ ra nữ giám đốc mà năy giờ tôi cứ ngỡ là nam. Tranh thủ trước khi cô ấy lên xe con như anh bảo vệ nói, tôi hối hả bước tới.


- Dạ, xin chào cô giám đốc.


Người đàn bà trạc bốn mươi hoặc trẻ hơn một chút, mặc áo com lê màu mỡ gà, trên tay ôm tập hồ sơ đang bước nhanh về phía chiếc xe con, quay lại hỏi tôi.


- Có việc ǵ không bác-Chợt cô ta mở to mắt nh́n tôi:


- A! Thầy. Trời đất! Thầy t́m em có việc ǵ không thầy.


Thấy tôi c̣n bỡ ngỡ, cô bước lại gần cầm tay tôi:


- Thầy quên em rồi à


- Vâng, thấy cô quen lắm mà tôi không nhớ ra, xin lỗi…


- Dạ em là Thanh Trúc học tṛ của thầy đây mà.


Đầu óc tôi lúc đó tệ thật. Đă nói tên rồi mà tôi vẫn không nhớ ra.


Cô học tṛ cũ nhắc lại kỷ niệm:


- Em là học sinh Bổ túc văn hóa, lớp buổi tối tại trường Trung học An nhơn. Hồi ấy thầy dạy môn toán  lớp mười cho bọn em. Đó là năm tám mươi tám. Thầy có nhớ, có một buổi tối cả trường băi rồi nhưng em vẫn c̣n ngồi nán lại, hôm đó trời mưa ghê lắm.Thấy em chưa về, thầy đến đứng cạnh và hỏi:


-  Không hiểu chỗ nào à?


Sau đó thầy giải thích rất cặn kẽ. Em hiểu và buột miệng –Hóa ra vậy. Hai thầy tṛ cùng cười. Trước khi ra về thầy cho em quyển sách đại số lớp 10. Lúc đó tay thầy và cả cuốn sách dính đầy bụi phấn.


Tôi hỏi đùa:


- Giờ cuốn sách ấy đâu rồi.


Không ngờ câu hỏi đùa của tôi lại được cô học sinh năm nào trả lời một cách kính cẩn


- Dạ hai mươi mấy năm rồi nhưng em c̣n giữ nó trong tủ. Có  lần  đứa con gái em hỏi              –Sao quyển sách rách nát và đầy bụi phấn vậy mà má c̣n giữ măi trong tủ làm ǵ?                 Em trả lời với nó  rằng -Không phải bụi phấn đâu con ạ. Đó là tấm ḷng của một người thầy giáo đấy. Em kể lại câu chuyện đó cho con em nghe và nóí với  nó- Con cũng phải trân trọng  không được làm nó rơi rụng đi.


    Được gặp một học sinh cũ có nhiều tâm huyết và giữ trọn tinh thần tôn sư trọng đạo vốn là truyền thống tốt đẹp của người An Nhơn, tôi hết sức xúc động. Trong phút chốc tôi không nghĩ ḿnh đang nói chuyện với một cô giám đốc, mà  nói chuyện với cô học sinh bé nhỏ thuở nào.Tôi hỏi về công việc làm ăn, cô học sinh cũ trả lời:


- Dạ sau khi Tốt nghiệp bổ túc văn hóa xong , em đậu vào trường Đại học khoa văn. Nhưng lúc ra làm việc lại làm kinh tế. Hiện giờ em đang làm giám đốc cho công ty nầy. Thầy đến gặp em có việc ǵ không thầy?


Tôi nói với Thanh Trúc về nguyện vọng của đứa cháu ngoại.Trúc nhanh nhẩu;


- Dạ được thôi. Công ty em đang cần tuyển thêm một số nhân viên để đào tạo cấp tốc.Thầy bảo cháu mang hồ sơ lại.


Thanh Trúc mời tôi đi ăn trưa. Từ chối hoài không được tôi phải nhận lời và  lên xe cùng đi.


    Quán ăn  lại cũng mang tên Bến My Lăng, cạnh bờ sông Trường Thi. Ngay cổng ra vào có dựng một tảng đá lớn trên đó khắc đầy đủ bài thơ Bến My Lăng của Yến Lan. Một thanh niên có lẽ là thực khách đang đứng đọc. Tôi đọc qua thấy vài chữ không đúng với nguyên văn. Chợt thanh niên quay lại, nh́n tôi vui hẳn lên:


-Dạ em chào thầy.Úa! Thanh Trúc, giám đốc làm ǵ ở đây vậy?


-Vào đây th́ ăn cơm chứ làm ǵ. Em mời thầy dùng cơm trưa. Anh Thành cũng ăn cơm hả?


-Vậy th́ hay quá, ta cùng mời thầy luôn.


Thành cũng là học sinh cũ của tôi, đang là tổ trưởng bộ môn văn của một trường Trung học phổ thông trong huyện. Hai thầy tṛ tôi thỉnh thoảng có gặp nhau.


V́ lâu lắm thầy tṛ mới có dịp gặp mặt, nhất là Thanh Trúc hơn hai mươi năm tôi mới gặp lại, nên vừa ăn cơm ba chúng tôi vừa tṛ chuyện. Ngoài chuyện hỏi han về gia đ́nh, công việc làm ăn, tôi nói với hai người học tṛ cũ của ḿnh về con người và miền đất An Nhơn, quê hương của những nhà thơ tăm tiếng như Xuân Diệu, Yến Lan…. Quê hương của những con người hiếu học, trọng t́nh nghĩa. Miền đất  mà tôi đă gắn bó ở đây gần trọn đời ḿnh. Nhân nhắc đến tên nhà thơ Yến Lan, nh́n ra tảng đá có khắc bài thơ Bến My Lăng, tôi hỏi:


- Hai người có nghĩ Bến My Lăng là bến sông Trường Thi không?


Thanh Trúc cười:


- Nếu thầy hỏi em quán cơm Bến My Lăng thức ăn ra sao, có món ǵ đặc biệt, th́ em trả lời miệng lưỡi trơn tru như  bôi mỡ  . C̣n hỏi về bài thơ Bến My Lăng th́ em 'tịt'. Xin nhường cho giáo viên văn Lê KhắcThành đây.


Tôi nh́n Thành và cười:


- Trúc nói vậy th́ Thành nghĩ sao? Là giáo viên văn, có khi nào em  suy nghĩ về điều thầy hỏi không nhỉ?


- Thầy đừng nghe nữ  giám đốc nói.Tốt nghiệp Đại học văn khoa nhưng làm kinh tế đấy thầy ạ. Nghe nói hồi thoát ly  lên trên đó Trúc  cũng viết lách dữ lắm.Tên tờ ǵ Thanh Trúc?


 - Thôi đừng t́m cách quàng xiên rồi đánh bài chuồn. Trả lời đi, thầy hỏi Bến My Lăng có phải bến Trường Thi không?


- Thầy hỏi th́ em trả lời.


- Có thế chứ-Trúc chen vào-Nhưng nếu Trúc hỏi với tư cách của  một phụ huynh học sinh th́ anh cũng không được từ chối, đúng không?


- Tất nhiên rồi-Thành cười-Thưa thầy, em nghĩ thế nầy không biết đúng không: Bến My Lăng chưa hẳn là bến Trường Thi.


Câu nói mở đầu của Thành làm tôi chú ư. Lần đầu tiên tôi nghe một người nhận định đúng ư ḿnh


- Thành nói tiếp đi, vậy th́ nó là bến nào?


Trước khi lí giải cho nhận xét của ḿnh,Thành đọc sáu  câu thơ


Bến My Lăng nằm không, thuyền đợi khách,


Rượu hết rồi, ông lái chẳng buông câu.


Trăng th́ đầy rơi vàng trên mặt sách,


Ông lái buồn để gió lén mơn râu


 


Ông không muốn run người ra tiếng địch,


Chở măi hồn lên tắm bến trăng cao.


Sau đó Thành nói với giọng của giáo viên b́nh giảng văn:


-Dạ, theo em đó chỉ là nơi mà trong một đêm trăng nhà thơ nằm thả hồn chờ xuất hiện  một tứ thơ cho một bài thơ nào đó, hoặc giả, nằm chờ một bạn tri âm, chứ không phải là đợi chờ  khách qua sông.


-Hay! Em nói tiếp đi


 -Nhưng cuối cùng th́ nhà thơ cứ đợi măi, đợi măi mà tứ thơ hoặc là người tri âm kia đă không đến với nhà thơ vào cái đêm trăng đó và cả những mùa trăng sau.Tôi gật đầu trong lúc Thành đọc mấy câu thơ minh họa cho ḍng tư tưởng của ḿnh:


Bến My Lăng c̣n lạnh, bến My Lăng


Ông lái buồn đợi khách suốt bao trăng.


Tôi buột miệng-Thật là tuyệt ! C̣n chàng kỵ mă kia là ai? Và sao người lái đ̣ lại không đón?Tôi hỏi mà ḷng chưa hết  ngạc nhiên đầy lí thú về nhận định mới mẻ của người học tṛ.


Thanh Trúc tỏ ra rất thuộc bài thơ, đọc luôn sáu   câu nói về chàng kỵ mă:


Nhưng đêm kia đến một chàng kỵ mă,


Nhúng đầy trăng màu áo ngọc lưu ly,


Chàng gọi đ̣, gọi đ̣ như hối hả


Sợ trăng vàng rơi khuất lối chưa đi


 


Ông lăo vẫn say trăng, đầu gối sách,


Để thuyền hồn bơi khỏi bến My Lăng


Thành gục gật đầu theo lời ngâm của Thanh Trúc và nói


- Dạ thưa thầy, đấy chỉ là biểu tượng của hạng người chuyên tranh giành phú quư, quyền lực.Hạng người hấp tấp hối hả bon chen với cuộc sống. Hạng người nầy nhà thơ không tiếp đón bởi đó không phải là người tri âm mà nhà thơ mong đợi. Mà  cũng có thể đó là những tứ thơ hào nhoáng  vừa xuất hiện mà tác giả chưa chấp nhận . V́ vậy mặc cho chàng kỵ mă kia gọi đ̣  đến nôi


Tiếng gọi đ̣, gọi đ̣ như oán trách,


Gọi đ̣ thôi run rẩy cả ngành trăng.


- Thật là tuyệt.Tôi nói.


Đột nhiên Thanh Trúc đặt câu hỏi


- Thưa thầy, từ trước đến giờ ai cũng nói bến My Lăng là bến Trường Thi. Ngay cả người nhà của nhà thơ Yến Lan h́nh như cũng khẳng định vậy. Sao giờ thầy đặt vấn đề ngược lai?


Tôi nói:


- Bởi chưa có bằng chứng nào xác nhận là chính tác giả bài thơ đă khẳng định điều đó. Trong lúc bài thơ lại gợi ra cho ta những nghi vấn. Như em thấy đấy.Ta cứ lập luận thế nầy nhé, nếu bến My Lăng là bến nước có thực th́ những người trên bến, trong đó có ông lái và khách qua đ̣, là có thực. Ngược lại, nếu những nhân vật trên bến là không có thực theo như cách lí giải của Thành, th́ bến My Lăng không có thực.Vậy thôi.


Nhưng rồi sau đó  Thành lại ngần ngại:


- Dạ.  Nói vậy nhưng điều em nghĩ không biết có đúng ư tác giả không.


- Chuyện văn chương mà-Tôi nói với hai người: Làm sao ḿnh biết chắc chắn ư của tác giả. Có nhiều khi một bài thơ, ḿnh hiểu theo một ư nghĩa c̣n súc tích, c̣n đẹp đẽ  hơn ư của tác giả muốn bộc lộ  là chuyện thường .Cả ba thầy tṛ chúng tôi chợt cùng im lặng để suy nghĩ về những phát hiện mới mẻ của Thành.


        Buổi trưa đi liên hệ  xin việc làm cho đứa cháu t́nh cờ đă biến thành cuộc b́nh thơ rất thú vị trong chiếc quán nhỏ bên bờ sông Trường Thi.


Sau bữa cơm trưa, Thanh Trúc chở tôi trở lại công ty để  lấy chiếc xe đạp cà tàng của tôi. 


 


            Trên đường về một vài khóm tigôn c̣n sót lại bên đường vươn cao những chiếc ṿi cong chi chít nụ, như những làn môi nhỏ xíu đang chúm chím cười trong cái se lạnh cuối đông.


                     


 


 30/12/10


 NBT


Sáng tác mới
Bức tranh làng c̣
Người trả nợ kiếp trước
Viên bi khế màu vàng
Hăy tin đi, đó là đứa trẻ!
Ở phía ánh sáng
Giao mùa
Những bông hoa cho ngày Tám tháng Ba
Thầy cô giáo và những người có tuổi vĩnh cửu
Câu cuối cùng của một cuốn nhật kư
Câu chuyện bên bờ My Lăng
Liên kết Website


Copyright © by nguyenbatrinh.com 2014, All rights reserved. - Nguyễn Bá Tŕnh - DĐ 01665094339 - Email: bichlien101046@yahoo.com.vn
Thiết kế và phát triển bởi Huynhduc Media