http://nguyenbatrinh.com/hinhanh/nguyenbatrinh-baner-tet2014.jpg
Trang chủ Hội Họa Chi tiết
Tác phẩm đă xuất bản
Một ngày cho trăm năm
Video Clips
Khách ghé thăm


Bức tranh mừng nhà mới

Vườn hoa không bướm lượn

hay Bức tranh mừng nhà mới

 

 

Câu chuyện xẩy ra từ xa xưa nhưng tính thời sự và giá trị nhân văn vẫn c̣n. Người viết xin kể lại để cùng suy gẫm.

Có một quan tri huyện nọ, thuộc loại tham quan, vừa xây xong ngôi dinh thự tráng lệ nhất vùng, định tổ chức lễ mừng tân gia sao cho thật hoành tráng. Ông nghĩ cách trang trí pḥng khách nơi ông sẽ tiếp đón nhiều vị có danh vọng. Trên bức tường phía trái của pḥng khách ông đă treo bức tranh gỗ quí khảm xà cừ Mă đáo thành công, trị giá hàng mấy  lượng vàng do một  xưởng chế biến gỗ trong vùng mang tặng. Ban đầu ông treo ở phía tường bên phải nhưng có người góp ư như vậy bầy ngựa sẽ từ trong nhà chạy ra, nghĩa là mă xuất chứ không phải mă đáo. Treo vậy người ta sẽ chê ḿnh không thông chữ nghĩa. Quan tri huyện giật ḿnh. Nếu không có người góp ư ông sẽ bị người ta chê dốt. Đó là điều ông rất sợ, bởi lẽ ông có học hành bao nhiêu. Vô t́nh ông lại vạch áo cho người ta xem lưng.Vậy là quan tri huyện cho gở xuống treo lại. Phía bức tường đối diện là mấy bức tranh sơn mài khác  cũng nội dung Mă đáo thành công. Có bức th́ ba con ngựa, có bức  năm con, có bức đến cả một bầy bảy tám con cong đuôi lao đi vun vút. Tất cả đều do các cửa hàng cửa hiệu trong thị trấn mang tặng. C̣n lại bức tường chính diện quay ra pḥng khách quan huyện chưa biết treo thứ ǵ.  Chẳng lẽ cùng một nội dung ấy mà treo đầy cả pḥng khách sao, ở đâu cũng thấy ngựa chạy coi rộn mắt. Phải có một cái ǵ khác hơn, một chút trí thức tân tiến hơn là các câu chúc tụng sặc mùi Tàu xưa như vậy.

 Có người giới thiệu với ông quan huyện có một anh chàng  họa sĩ tên Kham ở cuối phố: Anh ấy vẽ tranh sơn dầu đẹp lắm, nhờ anh ấy vẽ cho một bức tranh sơn dầu hoa lá cây cỏ ǵ đấy cho thật rực rỡ lên. Hay. Ư kiến độc đáo đây. Ông quan huyện vỗ đùi đắc ư.

Chiều đó vị quan tri huyện đi xe ngựa đến pḥng tranh của họa sĩ Kham. Quan nói qua ư kiến của ông cho anh họa sĩ trẻ nghe. Anh họa sĩ nói:

-Bẩm quan. Ăn nhà mới th́ vẽ tranh Mă đáo thành công là hợp lư nhất.

Quan huyện ngán ngẩm kêu lên:

-Trới! Lại Mă đáo thành công! Mă đáo thành công th́ nhà tôi đă có hàng tá bức tranh gỗ quư rồi. Là họa sĩ anh không nghĩ ra một đề tài nào khác sao?

Anh họa sĩ ngẫm nghĩ một lát rồi lắc đầu:

-Cháu nghĩ tiệc mừng thăng quan tiến chức hay ăn nhà mới th́ tranh Mă đáo thành công là có ư nghĩa nhất. Ở nhà ngài, trong mấy bức tranh gỗ đă có bao nhiêu con ngựa rồi?

-Ba con có, năm con có, có bức cả một bầy, cong đuôi chạy. Ngựa mà chạy trong nhà kiểu đó th́ chỉ có nước sập nhà. Chứ thành công cái quái ǵ. Anh vẽ cho tôi một bức tranh khác đi.

Anh họa sĩ hỏi:

-Bẩm quan.Cảnh sơn thủy được không ạ?

-Sơn thủy cũng nhiều rồi. Hồi đám cưới thằng con trai đầu c̣n chất cả pḥng bên đó.

Anh họa sĩ tiếp tục suy nghĩ, sau đó anh hỏi:

-Dạ thôi th́ vẽ tranh hoa đi.

Quan huyện nghĩ ngợi một lát rồi nói:

-Thôi hoa lá cũng được, vẽ cho rực rỡ lên.

-Dạ bẩm quan tất nhiên rồi. Ăn mừng nhà mới sao không rực rỡ được ạ.

-Vẽ cho lớn nhé. Pḥng khách nhà tôi rộng lắm. Bao nhiêu tiền cũng được. Bức tranh chút xíu treo trong pḥng đó coi không xứng đâu.

-Dạ quan lớn yên tâm.

Biếtvị quan  huyện nổi tiếng khó tính, anh hỏi trước:

-Bẩm quan. Bức tranh cỡ 6 *12 được không ạ.

Vị quan lại  suy nghĩ, ước lượng đô lớn, ông nhẫm tính, sáu tấc với mười hai tấc. Thế c̣n nhỏ. Ông nói:

-Thôi cỡ 8*16 đi.

-Dạ 8*16. Anh họa sĩ lấy sổ ra ghi. Quan hỏi:

-Khoảng bao lâu th́ xong anh họa sĩ?

-Dạ khoảng một tháng.

-Lâu thế kia à?

-Dạ quan lớn định tổ chức tiệc vào ngày nào?

-Ngày 12 tháng 8. C̣n hai mươi ba ngày nữa, làm sao kịp.

-Dạ cũng được. Cháu sẽ khẩn trương vẽ.

 Anh họa sĩ như chợt nhớ ra, anh nói:

-Hay cháu có một bức tranh hoa treo trên lầu, kích cỡ cũng khá lớn, ngài  lên xem, coi được th́ lấy bức nầy đi. Cháu mới vẽ xong tuần trước.

-Đâu, anh đưa tôi lên xem thử.

Vị quan huyện  theo anh họa sĩ lên gác.

Bức tranh vẽ một vườn hoa tulip xanh đỏ vàng tím chen nhau rực rỡ dưới ánh mặt trời  buổi sáng. Xa xa lùi về tận cùng  vườn hoa là một khóm tre, đọt lá  buông rũ mềm mại trong gió sớm. Bầu trời có một vài vệt mây mầu xám  để tăng chiều  sâu cho không gian vườn hoa.

-Đẹp đấy chứ. Vị quan gật đầu tán thưởng. Ông nói: Cứ xem mấy con ngựa phi nước đại, Mă đáo thành công, chán bỏ mẹ. Nhưng trong pḥng khách cũng phải có một vài bức như vậy phải không anh họa sĩ.

-Dạ bẩm quan đúng vậy.

-Nhưng hoa nầy tên là ǵ? Có ai hỏi ḿnh biết mà trả lời chứ.

-Dạ bẩm quan hoa nầy có tên là hoa tulip đấy ạ.

-Sao cái tên nghe có vẻ Tây vậy?

-Dạ bẩm quan đúng vậy, nó được nhập từ châu Âu về. V́ vẻ đẹp của nó nên nó c̣n có tên là hoa Phó vương đấy ạ.

-Hoa Phó vương? Vậy th́ quá hay lại c̣n ư nghĩa nữa chứ.

Vị quan huyện hỏi giá cả.  Anh họa sĩ trẻ thấy bức tranh ḿnh vẽ mất chưa tới mươi ngày, mà ḿnh lại là con dân trong huyện, được làm quen với quan lớn là điều may mắn  nên anh xin biếu không, gọi là món quà anh  mừng nhà mới của quan.

 

 

                                                        *

Bức tranh hoa tulip treo trong pḥng khách  của ngôi dinh thự  mới xây càng làm tăng thêm vẻ sang trọng của căn pḥng. C̣n mấy hôm nữa là tới ngày quan huyện tổ chức đại tiệc.

Một buổi sáng, người con rể của quan, đến thăm, xem thử cha vợ ḿnh có sai khiến ǵ thêm nữa không. Vị quan huyện  kéo con rể sang pḥng khách khoe bức tranh ông mới mua.  Người cha vợ hỏi:

-Sao con thấy bức tranh nầy thế nào, đẹp không? Bố mua tới gần một lượng vàng đấy.  

Người con rể nh́n bức tranh một đỗi rồi ngập ngừng nói:

-Dạ trông mầu sắc rực rỡ cũng đẹp.

Vị quan huyện  hơi thất vọng, ông muốn con rể của ḿnh, qua bức tranh mà khen ḿnh một điều ǵ đó. Chẳng hạn như hôm kia khi nó nh́n bức tranh Mă đáo thành công, con rể của ông đă nói một câu mà ông thấy sướng ran cả người: Những con ngựa nầy phi nhanh như bước thăng quan tiến chức của bố vậy. Hay. Thằng con rể của ông khéo nói thật. Nó biết cách nịnh bố vợ của nó đấy chứ. Cũng đúng thôi, ông mà không có một ông bố vợ đang làm ở bộ th́ cách ǵ từ một thư lại  mà bay một cái vèo lên đến chức tri  huyện trong ṿng chưa đầy năm năm. Cao hứng ông đă nói với người con rể: Con đừng lo. Bố c̣n đây, bước thăng tiến của con  cũng sẽ phi nước đại  như kiểu mă đáo thành công vậy thôi.

 

Trong bàn tiệc có cả cấp trên lẫn cấp dưới, vị quan huyện khoe bức tranh sơn dầu. Mọi người nh́n bức tranh ai cũng trầm trồ khen bức tranh đẹp. Có người nịnh nọt: Xem bức tranh nầy là đoán được bước thăng tiến của quan lớn nhà ḿnh, nó rực rỡ như hoa mùa xuân. Chưa đủ, có người ca tụng: Nó là biểu trưng h́nh ảnh huyện ḿnh đấy. Ông lớn làm tri huyện ở huyện ḿnh chưa đầy hai năm mà quê hương đă đổi sắc lên hương. Phong cảnh huyện ḿnh  bây giờ không khác ǵ một bức tranh hoa gấm! Đẹp, đẹp.

Vị quan  huyện khiêm nhường: Quê hương ḿnh có được như ngày hôm nay không phải do tài cán của tôi mà do được các quan  trên quan tâm nâng đỡ đấy.

Mọi người nâng li chúc mừng.

Vị quan huyện nh́n ông Hạo, người lớn tuổi nhất trong bàn, đă từng làm Tham tri, thời mà quan tri huyện đang c̣n là một thư lại, nay ông  đă nghỉ. Vị quan huyện nói:

 -Sao chú Hạo có vẻ suy nghĩ điều chi vậy. Chú thấy bức tranh thế nào, tôi muốn  nghe ư kiến của chú.

Ông Hạo đặt li rượu xuống hắng giọng, rồi chậm răi nói:

-Quan tri huyện đă hỏi th́ tôi cũng xin trả lời. Tôi chỉ nói suy nghĩ của cá nhân tôi về bức tranh thôi nhé.

-Được chú cứ nói đi, hôm nay vui vẻ mà, mọi người cứ thoải mái.

Ông Hạo nói:

-Trong bức tranh có hai chi tiết tôi không vừa ḷng.

Mọi người đang cười nói vui vẻ bỗng im lặng.

Giọng ông Hạo vẫn chậm răi:

-Chi tiết thứ nhất là cây tre chỉ có ngọn mà không thấy có gốc. Người ta vẫn nói, cái Đức là cái Gốc. Cây không có gốc như người không có đức. Không bền vững.

Mọi người quay qua nh́n ông Hạo rồi nh́n vị quan huyện. Vẻ mặt vị quan huyện bấy giờ bỗng mất đi cái vẻ linh hoạt tươi tỉnh như mấy phút trước đây. Tay ông vẫn cầm li rượu, cả người ông như bất động.

Ông Hạo nói tiếp:

-Chi tiết thứ hai là bức tranh hoa mà không có bướm. Hoa nở mà bướm không tới là hoa không có hương, không có nhụy. Chỉ hạng người  có h́nh thức bên ngoài mà không có thực chất bên trong, đó là hạng người vô tài. Không, không. Tôi chỉ nói về bức tranh thôi. Do vậy bức tranh nầy không thể xem là bức tranh đẹp được. Theo tôi ngài quan tri không nên treo nó trong pḥng khách mà nên để mấy bức tranh Mă đáo thành công là hợp lí nhất.

Mọi người trong bàn tiệc đều im lặng.  Trong lúc những bàn xung quanh không ai nghe được câu chuyện b́nh tranh nên họ vẫn ăn uống vui vẻ.

Một người cũng khá lớn tuổi ngồi cạnh ông Hạo, thấy không khí bữa tiệc trở nên căng thẳng nên t́m cách tháo ng̣i:

-Đấy là ư kiến của ngài Tham tri về bức tranh và ư kiến ấy cũng xuất phát từ suy nghĩ tốt thôi. Nếu bức tranh nầy vẽ theo đơn đặt hàng của quan lớn  th́ ư nghĩa nó lại khác. Đằng nầy bức tranh họa sĩ Kham vẽ đă lâu rồi và đây là bức tranh thương mại, anh ta có biết ai sẽ mua mà bảo anh ta có  ư xiên xỏ. Mà ngài Tham tri đă nói vậy th́ bỏ bức tranh nầy đi để tránh những lời vặn vẹo.

-Tôi có ư kiến nhận xét về bức tranh.

Một giọng nữ trong trẻo cất lên.

Mọi người quay sang xem ai vừa xin tŕnh bày ư kiến.

-A nhà thơ  Huyền Ngọc. Mời nữ sĩ cho  ư kiến.

Huyền Ngọc là nhà thơ nữ  có tiếng hay thơ khắp vùng. Nữ  sĩ nói:

-Tôi không có ư kiến ǵ về nhận xét của ngài Tham tri. Tôi chỉ xin đọc mấy câu thơ do tôi vừa sáng tác có tựa đề: Vịnh bức tranh mừng nhà mới của quan tri huyện.

Có nhiều người vỗ tay.

Nghe có tiếng vỗ tay,   thực khách mấy bàn tiệc chung quanh xoay qua nh́n. Giọng nữ sĩ cất lên trong trẻo:

Ô ḱa vườn hoa Phó vương*

Cho dù tranh gấm cũng nhường sắc xuân

Hỏi sao không có bướm xinh

Bướm say vị ngọt cất ḿnh ngă chao

Trúc tre đọt lá xanh xao

Sợ chi mất gốc miễn sao cây c̣n!

Treo tranh nhắc nhở cháu con

Lo cho dân nước ḷng son mấy người.

Hay hay! Vậy là hoa đă có nhụy và cây đă có gốc rồi. Thế th́ cứ treo bức tranh lên mắc ǵ phải hạ xuống.

 

Vị quan huyện  nâng cao li rượu giọng sảng khoái: Xin mời!

 

                                              *

Câu chuyện b́nh tranh nhân ngày mừng nhà mới của ông quan huyện đến tai họa sĩ Kham khiến anh lo lắng. Nhận xét của ngài Tham tri  cay độc quá, đúng là câu nói đó sẽ mang họa đến cho anh. Nhưng trong bàn tiệc có ai đó đă vô t́nh hay cố ư bào chữa giúp anh. Đúng là anh vẽ tranh trước khi vị quan huyện ăn nhà mới. Và tranh của anh là tranh thương mại, biết ai sẽ mua nó mà châm biếm! Hay ông Tham tri có ác ư ǵ với ḿnh muốn mượn tay quan tri huyện  mà trị ḿnh chăng. Không, nhất định không, ḿnh và ông ấy không quen biết và không động chạm ǵ. Tuy vậy Kham vẫn cứ lo lắng trong ḷng, không biết chuyện ǵ sẽ xẩy đến cho ḿnh đây. Nếu có th́ thật oan uổng.

Rồi sau đó Kham đọc được bài thơ của nữ sĩ Huyền Ngọc, do một người bạn mang đến.  Anh mới thở phào nhẹ nhơm. Vậy là đám mây mù đă được vén lên sáng sủa. Thật may mắn cho anh.

Thế nhưng nửa tháng sau khi xẩy ra vụ việc, Kham nghe tin quan tri huyện bị uất khí  ngă bệnh. Chuyện ông quan huyện bị bệnh là  chuyện b́nh thường. Hữu thân hữu bệnh chẳng có ǵ phải thắc mắc, nhưng đằng nầy có người nói quan tri huyện bị uất khí v́ ai đó đă lư giải ư tứ bài thơ Vịnh bức tranh mừng nhà mới của nữ sĩ Huyền Ngọc cho ông nghe. Ôi bài thơ ca ngợi ông hết lời vầy th́ có ǵ khiến ông nổi giận đến uất khí mà ngă bệnh. Kham t́m đến Huyền Ngọc, hai người vốn là bạn thân với nhau hồi c̣n nhỏ . Nghe Kham hỏi, Huyền Ngọc chỉ cười: Đâu có ǵ, bài thơ ca ngợi quan tri huyện đấy  thôi chứ có ư  xỉa xói ǵ đâu. Qua cái cười của Huyền Ngọc Kham biết người bạn ḿnh  không nói thực. Anh nghĩ chỉ có thầy Hữu mới lí giải được điều nầy. Thầy Hữu là bạn  cũ của cha Kham. Thầy Hữu cũng là một người hay thơ. Thầy là con người nhân từ nhưng trong thơ văn th́ thầy rất thâm thúy.  Kham đem bài thơ và câu chuyện về sức khỏe của ngài quan huyện như người ta đồn đại hỏi thầy Hữu liệu có đúng thế  không. Thầy Hữu cười hiền từ: Chuyện nầy th́ tôi cũng có nghe và bài thơ nầy tôi cũng đă có dịp đọc rồi. Tôi nghĩ câu chuyện người ta đồn đại không biết có đúng sự thực là thế không, nhưng chữ nghĩa th́ cậu hiểu rồi. Nghĩ tốt th́ nó ra tốt nghĩ xấu th́ nó ra xấu. Cùng một sự vật, tùy góc độ người nh́n và tùy ánh sáng từng thời khắc mà người  nh́n nó xấu đẹp khác nhau. Thầy Hữu ngụm một chút trà rồi nói tiếp: Nếu quả thực ngài quan huyện có tức khí cành hông v́ bài thơ  th́ cũng xuất phát từ ư hai câu:

Bướm say vị ngọt cất ḿnh ngă chao

   

Sợ chi mất gốc miễn sao cây c̣n

Tôi hỏi cậu, bướm th́ phải bay lượn mới là h́nh ảnh đẹp, c̣n bướm chỉ lo hút nhị  no say bí tỉ đến đỗi  cất cánh lên là ngă xuống th́  c̣n ǵ đẹp đẽ nữa. Và câu thơ nầy cũng là lời cảnh báo cho tương lai của những kẻ tham lam vơ vét. Thế nào cũng có lúc ngă chao.

C̣n câu Sợ chi mất gốc miễn sao cây c̣n. Cây c̣n  nói lái là con cầy. Thứ chó má th́ có lo sợ ǵ điều ḿnh làm là thất đức. Huyền Ngọc thâm thật đấy.  Cuối cùng nhà thơ nữ chốt lại bằng  câu:

Lo cho đất nước ḷng son mấy người?

Ông Hữu nh́n Kham hỏi: Tôi hỏi cậu nói vậy có phải là lời khen thực ḷng không hay đấy chỉ là lời mỉa mai.

Thầy Hữu mời Kham uống trà rồi nói tiếp.

-Thực ra, sống trong cuộc đời nầy là như vậy. Món quà dành tặng cho người chân chính, dù nó không giá trị đi nữa th́ đó là tấm ḷng. C̣n món quà tặng cho người bất chính, dù giá trị bằng  mấy, đó sẽ là điều mỉa mai. V́ vậy  cậu đừng buồn v́ chuyện bức tranh của ḿnh. Lỗi không phải ở cậu.

 

Trích trong tập truyện ngắn Vườn hoa không bướm lượn Nhà XB Hội Nhà Văn

 

Sài g̣n tháng 9 năm 2017


Sáng tác mới
Bức tranh làng c̣
Người trả nợ kiếp trước
Viên bi khế màu vàng
Hăy tin đi, đó là đứa trẻ!
Ở phía ánh sáng
Giao mùa
Những bông hoa cho ngày Tám tháng Ba
Thầy cô giáo và những người có tuổi vĩnh cửu
Câu cuối cùng của một cuốn nhật kư
Câu chuyện bên bờ My Lăng
Liên kết Website


Copyright © by nguyenbatrinh.com 2014, All rights reserved. - Nguyễn Bá Tŕnh - DĐ 01665094339 - Email: bichlien101046@yahoo.com.vn
Thiết kế và phát triển bởi Huynhduc Media